WYKORZYSTANIE METODY WEBQEST W PRACY Z UCZNIEM NIEPEŁNOSPRAWNYM UMYSŁOWO W STOPNIU LEKKIM

 

Opracowała: Krystyna Janus (nauczyciel  Zespołu Szkół Specjalnych w Mrągowie)                                                   

 

Powiedz mi, a zapomnę.
Pokaż - zapamiętam.
Pozwól mi działać, a zrozumiem

Konfucjusz

 

Przedstawiam państwu materiały ze szkolenia metodą warsztatową  pt. „Tworzenie projektów ekologicznych metodą Webquest”, które zainspirowały mnie do opracowywania ciekawych zajęć dla moich uczniów.  Metoda ta może być wykorzystywana zarówno na zajęciach lekcyjnych jak i pozalekcyjnych. Wykorzystałam ją do realizacji projektu z zakresu edukacji ekologicznej „Walory Mazurskiego Parku Krajobrazowego” współfinansowanego przez FOWJM w Giżycku a także w  pracy Ekozespołów.

Zachęcam wszystkich do wykorzystania tej metody w swojej pracy dydaktycznej, gdyż jest ona atrakcyjna dla uczniów, jak mówi Kenton Letkeman, twórca wielu znakomitych Webquestów „przy pomocy WebQuestów, uczniowie niepełnosprawni, ze specjalnymi potrzebami, mogą mieć przydzieloną ważną rolę, która sprawi, iż poczują się częścią grupy. Natomiast uczniowie szczególnie zdolni, mogą przeprowadzać bardziej zaawansowane badania i wykonywać zadania ponad wymagany poziom. Zainteresowanie, jakie tego typu projekty wzbudzają, to już rzeczywistość, nie fantastyka!

  

Metoda WebQuest

 

Interesującą metodę wykorzystującą Internet jako narzędzie wspomagające tradycyjny proces nauczania zaproponowali naukowcy z San Diego University: Tom March i Bernie Dodge. Pojęcie WebQuestu zostało wprowadzone w połowie lat dziewięćdziesiątych przez B. Dodge’a dla określenia angażującego uczniów działania nastawionego na dociekanie, badanie, w którym wykorzystywane są narzędzia internetowe i gdzie większość lub wszystkie wykorzystywane informacje pochodzą z Internetu. Metoda ta, oparta na teorii konstruktywizmu, uczy nie tylko ukierunkowanego poszukiwania informacji, ale również ich przetwarzania, pozwala na doskonalenie umiejętności rozwiązywania problemów, krytycznego i twórczego myślenia, współpracy w zespole. Wspomaga proces myślowy ucznia na poziomie analizy, syntezy i ewaluacji. WebQuest ma na celu rozwinięcie u uczniów umiejętności myślenia problemowego, a u nauczycieli promowanie nauczania metodą rozwiązywania problemów.

Z reguły WebQuest jest ćwiczeniem grupowym (uczy, więc pracy w zespole), ale może być także realizowany jako zadanie indywidualne. Poprzez opracowywanie ciekawych scenariuszy i przypisywanie członkom zespołów określonych ról pełni rolę motywującą - pobudza zainteresowanie uczniów danym zagadnieniem. WebQuest może być zaprojektowany dla jednej dyscypliny, ale może być także projektem interdyscyplinarnym. Czas realizacji zadania zbudowanego w oparciu o tę metodę waha się od jednej godziny lekcyjnej, do ćwiczeń, których realizacja trwa około miesiąca. Niezależnie od tego, z jakim WebQuestem (długo-, czy krótkoterminowym), mamy do czynienia, ma on na celu jak najlepsze wykorzystanie czasu ucznia poprzez promowanie celowej i zorganizowanej pracy z Internetem. Zadanie zbudowane w oparciu o metodę WebQuest powinno składać się z następujących części:

 

Wprowadzenie - jego celem jest wprowadzenie uczniów w tematykę zadania i zainteresowanie ich zagadnieniem. Jeżeli w zadaniu przewidziano określony scenariusz i/lub podział na role, należy właśnie w tym miejscu „zarysować akcję” (np. Będziecie grupą detektywów, poszukujących słynnego poety; Jesteście rodziną, która ma opuścić dotychczasowe miejsce zamieszkania i przenieść się do innej części kraju, itp.). Jest to również miejsce, w którym nauczyciel określa problem - zadaje pytanie, wokół którego będzie koncentrowało się całe zadanie.

 

Zadanie - krótki i klarowny opis rezultatu, jaki mają osiągnąć uczniowie.

 

Proces - element zadania zawierający:

  • szczegółowy opis kolejnych kroków, jakie uczniowie mają wykonać, aby zrealizować projekt,
  • zasady podziału ról i zadań dla poszczególnych członków zespołu,
  • wyszczególnienie źródeł internetowych, z jakich mogą korzystać uczniowie podczas pracy nad zadaniem (ten element bywa opisywany osobno, najczęściej pod nazwą „Źródła”, „Źródła internetowe”, „Zasoby”),
  • ewentualne wskazówki odnośnie sposobów gromadzenia i porządkowania informacji.

 

Ewaluacja - ten element projektu powinien zawierać jasne informacje odnośnie tego, jakie są kryteria oceny realizowanego przez uczniów zadania. Stworzone kryteria oceny nauczyciel zapisuje w tabeli (tabela nr 1).

 

Tabela nr 1. Tabela ewaluacji zadania zbudowanego w oparciu o metodę WebQuestu.

 

Wymiar

Poziom wykonania

Początkujący

1 pkt.

Rozwijający się

2 pkt.

Zaawansowany

3 pkt.

Ekspert

4 pkt.

Punkty

Wymiar 1

 

 

 

 

 

Wymiar 2

 

 

 

 

 

 

Aby stworzyć kryteria ewaluacji należy:

  • Ustalić wymiary, jakie będą oceniane. W tym celu należy przeanalizować wszystkie aktywności, jakie będą wykonywać uczniowie podczas realizacji zadania.

Tabela nr 2. Przykładowe aktywności uczniów i wymiary ich ewaluacji.

Jeżeli zadania zawierają następujące elementy…

Rozważ następujące wymiary….

Prezentacja ustna

  • Organizacja przemówienia.
  • Gramatyka i wymowa.
  • Komunikacja niewerbalna.

Prezentacja w programie PowerPoint

  • Aspekty techniczne.
  • Wrażenia estetyczne.
  • Gramatyka, ortografia, stylistyka.

Praca pisemna

  • Gramatyka, ortografia, stylistyka.
  • Organizacja tekstu.
  • Formatowanie.

Współpraca

  • Wzajemna pomoc.
  • Odpowiedzialne działanie.
  • Sposób rozwiązywania konfliktów.

Projektowanie

  • Kreatywność.
  • Zastosowanie (wymiar praktyczny).
  • Uzasadnienie wyboru danego rozwiązania.

Apel

  • Jakość argumentów.
  • Reakcje „publiczności”.
  • Organizacja dyskusji.
  1. Wybór optymalnej liczby wymiarów, które będą oceniane. Podczas dokładnej analizy aktywności, jakich wymaga realizacja zadania, zazwyczaj wyodrębnionych zostaje wiele wymiarów. Teraz przychodzi czas na wybór tych, które będą najlepiej oddawać charakter pracy uczniów. Zazwyczaj ocena WebQuestu opiera się na 4-8 wymiarach, w zależności od rodzaju zadania. Wybrane wymiary należy wpisać do tabeli ewaluacyjnej (patrz: tabela nr 1).
  2. Stworzenie opisowych kryteriów oceny. Każdy z wymiarów będzie oceniany na 4-5-stopniowej skali ocen opisowych. Należy nazwać kolejne poziomy wykonania zadania, np. „Początkujący”, „Rozwijający się” (Średnio zaawansowany), „Bardzo dobry” (Zaawansowany), „Wzorcowy” (Ekspert, Znakomity) i przypisać każdemu z poziomów określoną liczbą punktów.
  3. Analiza poszczególnych wymiarów i ich operacjonalizacja (określenie, jakie elementy zadania i na jakim poziomie powinny zostać wykonane przez „Początkującego”, „Zaawansowanego” itd.).
  4. Na koniec należy przyporządkować określonym liczbom punktów oceny szkolne.

Zakończenie - to krótki tekst zamykający pracę nad zadaniem, a równocześnie zachęcający do refleksji nad zagadnieniem, którym zajmowali się uczniowie. To miejsce na podsumowanie tego, co uczniowie osiągnęli, czego się nauczyli, realizując postawione przed nimi zadanie. Warto dodać tutaj pytanie, skłaniające uczniów do refleksji lub odnośniki do internetowych źródeł wiedzy, których celem jest zainteresowanie uczniów dodatkowymi aspektami zagadnienia.

 

Strona dla nauczyciela (Przewodnik nauczyciela) - zadaniem tej części stworzonego przez nauczyciela projektu jest przekazanie pomocnych wskazówek innym nauczycielom, którzy będą chcieli wykorzystać projekt w pracy z uczniami. Warto zamieścić tutaj informacje o grupie docelowej (wiek uczniów, klasa), dziedzinie, której dotyczy projekt, informacje dotyczące standardów realizacji zadania, uwagi dotyczące realizacji zadania, ewaluacji itp. Przykładowe rodzaje zadań, w oparciu, o które można budować WebQuest, to: 

  1. Raport z badań - zadaniem uczniów jest wyszukanie i zgromadzenie informacji, a następnie dokonanie ich prezentacji (dokonanie wyboru informacji, nadanie im formy, zaprezentowanie). 
  2. Zestawienie - uczniowie poszukują informacji z różnych źródeł, a następnie zestawiają je, nadając im wspólny kształt (budują własne kryteria grupowania informacji).
  3. „Tajemnicze” zadania - np. poszukiwania detektywistyczne, wymagających dokonania procesu syntezy informacji z różnych źródeł, wyciągania wniosków). 
  4. Zadanie twórcze - uczniowie przedstawiają zdobyte informacje w innej formie - np. plakatu, opowiadania, przedstawienia teatralnego, audycji radiowej, gry, piosenki. Zadanie to służy rozwijaniu kreatywności i ekspresji.
  5. Zadanie dziennikarskie - wymagające od uczniów działania zbliżonego do pracy dziennikarza; przydatne wtedy, kiedy analizowane wydarzenie, zjawisko, proces, może być różnie interpretowany (np. wszelkiego rodzaju sytuacje konfliktowe). Zadanie stwarza okazję do ukazania subiektywizmu spostrzegania oraz tego, jak istotne jest dążenie do bezstronności, poznania różnych punktów widzenia i opierania się na faktach, kiedy chcemy dokładnie zbadać dane zagadnienie. 
  6. Budowanie porozumienia - zadanie wykorzystywane do analizy zagadnień, z którymi wiążą się różnego rodzaju konflikty, wymaga werbalizacji punktów widzenia i podjęcia próby zbudowania porozumienia.
  7. Samowiedza - celem zadania jest stworzenie uczniom warunków do lepszego poznania samych siebie. 
  8. Zadanie analityczne - jego celem jest zrozumienie związków i zależności pomiędzy różnymi elementami danego zjawiska. Zadanie to wymaga od uczniów analizy wybranych elementów, znalezienia podobieństw i różnic pomiędzy nimi, oraz ich znaczenia (konsekwencji, implikacji). 

W Internecie możemy napotkać wiele anglojęzycznych zasobów dotyczących budowy i zastosowania WebQuestu oraz zadań zbudowanych w oparciu o tę metodę (m.in. na stronach:
http://webquest.sdsu.edu/,
http://edweb.sdsu.edu/people/bdodge/Professional.html
 http://www.ozline.com/learning/index.htm
http://webquest.abc.pl/webquest.swf
http://www.webquest.wombb.edu.pl/
http://www.puw.pl/webquest/

Podsumowanie

Zdaniem W. Okonia o wartości metody decyduje zarówno charakter czynności nauczyciela i uczniów, a także środków technicznych, wspierających lub zastępujących niektóre czynności, jak również stopień, w jakim metoda ta wywołuje aktywność, samodzielność i zaangażowanie samych uczniów. Omówiona w artykule metoda wydaje się spełniać wymienione postulaty. Zasadnicze jej zalety to:

  1. Metoda ta bazuje na naturalnym zainteresowaniu uczniów komputerem i Internetem, wykorzystując to zainteresowania w procesie nauczania. Praca z komputerem promuje aktywne działanie, w przeciwieństwie do postawy biernego odbiorcy. Uczniowie mają okazję do pracy z aktualnymi, bezpośrednimi źródłami, rozwiązując „autentyczny” problem, analizując konkretne sytuacje, co sprawia, że omawiane zagadnienia w większym stopniu odnoszą się do życia i sytuacji ucznia, wypracowane sposoby mogą być wykorzystywane w życiu codziennym.
  2. Kształtuje umiejętności rozwiązywania problemów, krytycznego i twórczego myślenia, współpracy w zespole, wspiera procesy myślowe analizy, syntezy i ewaluacji.
  3. Przygotowanie do świadomego i krytycznego korzystania z usług internetowych (uczy wykorzystania TI - na razie w szkole, ale później również życiu dorosłym).
  4. Promuje posługiwanie się Internetem jako narzędziem pracy intelektualnej, co jak wykazują badania, zmniejsza jego negatywny wpływ na użytkownika.

Wykorzystanie metody WebQuest to również szansa, ale i wyzwanie dla nauczyciela. Aktywizuje nauczycieli, „wymagając” od nich budowania zadań w oparciu o metodę problemową, różniącą się od stosowanej powszechnie metody podającej oraz motywuje do korzystania z technologii informacyjnych. Przecież to nauczyciel, który jest członkiem społeczeństwa informacyjnego, będzie najlepszym przewodnikiem na drodze do tego społeczeństwa dla swojego ucznia.

 

Źródło:

Dorota Kwiatkowska, Magdalena Lewandowska, WEBQUEST: metoda pracy z uczniami, Gazeta IT, 17 marca 2006

http://www.gazeta-it.pl/2,4,66,index.html

 

                          

WALORY MAZURSKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO

WebQuest dla klasy I-II ZASADNICZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ

dla młodzieży z niepełnosprawnością umysłową w stopniu lekkim

Wykonany przez:

Krystyna Janus

 

 

 

 

Fot. Waldemar Bzura

 

 

 

Wprowadzenie | Zadanie | Proces | Ewaluacja | Konkluzja |

 

Wprowadzenie

Czy wiesz którędy przepływa rzeka Krutynia? A może wiesz jak wygląda kwiat, który żywi się owadami? Jakie zwierzęta chronione żyją w twojej okolicy? Podziel się swoja wiedzą. Pracownicy Mazurskiego Parku Krajobrazowego w Krutyni zwrócili się z prośbą o pomoc do naszej szkoły w oprowadzaniu wycieczek po MPK, gdyż sami nie radzą sobie z tak dużą ilością turystów.

 

 

powrót

 

Zadanie

Nasza szkoła otrzymała zlecenie na opracowanie wycieczek po ścieżkach edukacyjnych MPK. Waszym zadaniem będzie opracowanie posteru
w sposób ciekawy, oryginalny, tak, aby zachęcić turystów do zwiedzania i poznania walorów przyrodniczych MPK. W tym celu zostaniecie podzieleni na trzy grupy:

Grupa 1.

Waszym zadaniem będzie zebranie informacji o muzeum przyrodniczym znajdującym się w Krutyni.

Grupa 2.

Waszym zadaniem będzie opracowanie ścieżki dydaktycznej Krutyń- Zgon.

Grupa 3

Waszym zadaniem będzie opracowanie ścieżki dydaktycznej Rezerwat Zakręt.

powrót

 

Proces

Zostaniecie podzieleni na trzy grupy. Każdy z zespołów otrzyma zadania do wykonania. Podzielicie te zadania sprawiedliwie miedzy siebie, współpracujcie ze sobą, aby zadowolić wszystkich turystów i zachęcić ich do ponownego przyjazdu do Mazurskiego Parku Krajobrazowego.

Zanim przystąpicie do pracy w grupach wszyscy zapoznajcie się z instrukcjami:

Instrukcja dla grupy 1

Opracujcie poster, w którym zaprezentujecie wystawę znajdującą się w muzeum MPK. Zacznijcie od zaprezentowania samego budynku muzeum, jako starej mazurskiej chaty, następnie opiszcie poszczególne eksponaty i ich pochodzenie. Na zakończenie przedstawcie historię bociana, który stał się logo MPK w Krutyni. Możecie skorzystać z następujących stron internetowych:

WWW.mazury.info.pl

WWW.miastodzieci.pl

WWW.sklodowski.pl

oraz

·         podręcznika „Mazurski Park Krajobrazowy –przewodnik ilustrowany” autorzy J.Kruszelnicki, A. Kruszelnicka

·         „Mazurski Park Krajobrazowy – mały przewodnik autorstwa A. Kruszelnickiej

·         folderów

 

 

Instrukcja dla grupy 2

Waszym zadaniem jest dokładne zaprezentowanie atrakcji znajdujących się na ścieżce dydaktycznej Krutyń - Zgon. Swoją pracę rozpocznijcie od krótkiej prezentacji muzeum MPK, następnie przejdźcie do kolejnych przystanków znajdujących się na ścieżce. Przy każdym z przystanków zamieśćcie ilustracje ciekawej rośliny lub zwierzęcia charakterystycznego dla tego miejsca oraz dokładny opis.

Przydatne dla was linki to: 

WWW.mazury.info.pl

WWW.mazury.com.pl

WWW.mazurskipark.pl

 

 

Instrukcja dla grupy 3

 Prezentację ścieżki zacznijcie od odwiedzin w muzeum przyrodniczym. Następnie dokładnie opiszcie poszczególne przystanki tak, aby wzbudzić ciekawość czytających waszą pracę. Zamieśćcie wiele ilustracji i informacji o odwiedzanym miejscu. Zwróćcie szczególną uwagę na pływające wyspy i owadożerna roślinę o nazwie rosiczka okrągłolistna.

Przydatne dla was linki to: 

WWW.mazury.info.pl

WWW.mazury.com.pl

WWW.mazurskipark.pl

WWW.splywy.pl

oraz

·         podręcznika „Mazurski Park Krajobrazowy –przewodnik ilustrowany” autorzy J.Kruszelnicki, A. Kruszelnicka

·         „Mazurski Park Krajobrazowy – mały przewodnik autorstwa A. Kruszelnickiej

·         folderów

                        

powrót

 

Ewaluacja

Każdy zespół będzie oceniany według następujących kryteriów:

  • gromadzenie i selekcjonowanie informacji,
  • forma graficzna posteru
  • prezentacja wykonanej pracy.

Ocena będzie dokonywana na podstawie obserwacji, w trakcie wykonywania określonego zadania.

 

Początkowe

1 punkt

Rozwinięte

2 punkty

Zaawansowane

3 punkty

Wzorcowe

4 punkty

Punkty

poster

1. Zebrano minimum

informacji.

2. Forma graficzna posteru

wykonana

niestarannie.

3. Zespół nie potrafi

zaprezentować

innym wyników swojej pracy.

1.Przedstawiono

większość

wymaganych

informacji.

2. Poster

zawiera mało

elementów

graficznych.

3. Przekaz mało komunikatywny

1. Zebrano dużo

informacji, stanowią

logiczna całość.

2. Forma posteru bardzo przejrzysta.

Zastosowano

skaner, ksero

liczne zdjęcia,

obrazy. Nieliczne

błędy.

3. Prezentacja pracy

zawiera nieznaczne nieścisłości.

1. Zebrano i

przedstawiono

bardzo dużo

informacji,

ciekawostek.

2. Poster bardzo

czytelny. Strona

graficzna wykonana

bardzo

profesjonalnie.

Zastosowano liczne

narzędzia do

obróbki graficznej,

oryginalne pomysły i

rozwiązania.

3. Zespół bardzo

interesująco

prezentuje efekty swojej pracy.

1. 1-4

2. 1-4

3. 1-4

 

 

 

powrót

 

Konkluzja


Swoje opracowania zaprezentujecie na korytarzu w szkole. W prezentacji wezmą udział rodzice, społeczność szkolna, goście, którzy przychodząco naszej szkoły. Postery będą częścią dekoracji na apelu z okazji Dnia Ziemi.




 

powrót

 

                 

 

informacje wprowadziła J. Papiernik - administrator strony