RODZAJE TWÓRCZOŚCI PLASTYCZNEJ PREFEROWANE PRZEZ OSOBY UPOŚLEDZONE W STOPNIU UMIARKOWANYM I ZNACZNYM

 

Opracował: Małgorzata  Klimek (nauczyciel z Zespołu Szkół Specjalnych w Mrągowie

 

        

Właściwa klasyfikacja tworzyw plastycznych ma bardzo duże znaczenie w pracy wychowawczo – terapeutycznej. Dla potrzeb metodycznych najbardziej jest odpowiedni system klasyfikacji przyjęty przez H. Lelanda i D. Shmitha „autorzy ci szeregują tworzywa według kryterium złożoności ich struktury. Wprowadzają mianowicie pojęcie tworzywa niestrukturalnego, bezkształtnego, które może być dowolnie modelowane.” [1] Tworzywa te mogą skłonić do działania nawet osoby najbardziej ponieważ:

 

·        każda zmiana wyglądu tworzyw bezkształtnych nawet spowodowana przez twórcę przypadkowo jest ukształtowaniem. Dzięki temu osoba upośledzona może mieć przeżycie ”ja to zrobiłem”,

·        tworzyw bezkształtne są w pełni plastyczne. Można z nich utworzyć każdy kształt i zniszczyć nie narażając się na naganę.

 

Ponadto takie tworzywa jak : piasek, woda, glina są bardzo bezpieczne. Tworzywa te poddają się naciskowi i skłaniają do pracy całą dłonią bez użycia narzędzi. Dane czynności są początkiem samorzutnej aktywności, która nie wiąże się z napięciem psychicznym będąc tym samym skutecznym środkiem uspokajającym. Tworzywa bezkształtne można zaszeregować według intensywności doznań dotykowych podczas manipulowania nimi. Są to woda, która wywołuje ciekawe efekty dotykowe i widowiska załamania światła w rozpryskiwanej wodzie, smugi, szum, szelest. Dużo radości osobom upośledzonym daje chlapanie się w wodzie, gdzie czują się one sprawcami zaistniałego stanu rzeczy. W sensie subiektywnym „ sprawstwo to tyle – co świadoma i celowa aktywność ukierunkowana na osiągnięcie celu.” [2] Następnym tworzywem, które nie wymaga wysiłku umysłowego jest piasek pozwalający dzięki swej strukturze, na dowolne czynności manipulacyjne. Metodą rozładowania energii fizycznej jest praca twórcza z gliną, plasteliną i ciastem. Po raz pierwszy R. Shaw wprowadził metodę malowania dziesięcioma palcami, której celem jest pobudzenie  samorzutnej aktywności. Metoda ta zapewnia „realizowanie siebie poprzez odkrywanie swoich zdolności, upodobań i właściwości na drodze rozwoju.” [3] Walory wychowawcze tych rodzajów twórczości plastycznej – to dodatni wpływ w zakresie uwagi, przeciwdziałania rozproszeniu i nadpobudliwości. Bardzo duże znaczenie w rozwoju aktywności twórczej ma technika malowania barwnych plam pędzlem. Jest to bardzo potrzebny sposób wyrażania przeżyć wewnętrznych.

 Wyniki  badań M. Piotrowskiej potwierdzają, że „szczególnie celowe jest umożliwienie swobodnego operowania barwą osobom smutnym i zahamowanym, które stronią od innych form aktywności oraz osób nadmiernie pobudzonych i agresywnych, które w toku malowania pobudzają się.” [4]

Godne polecenia są kompozycje mozaikowe na płaszczyźnie, które prowokują osobę upośledzoną w stopniu umiarkowanym i znacznym do samodzielnego wysiłku umysłowego. Dobór materiału twórczego zależy w dużym stopniu od indywidualnych cech osoby tworzącej coś nowego. Pewne jest, że każdy obiekt  twórczości dokonuje zmian w osobowości autora dzieła.

 

Bibliografia

 

H.Olechnowicz,  „Wyzwalanie aktywności dzieci głębiej upośledzonych umysłowo”,  Warszawa,  1994 r.

W.Hajnicz, „Dwupodmiotowość  i  dwuzadaniowość  sytuacji  edukacyjnych”,  WSiP,  Olsztyn,  1995 r.

M.Kiela Turska, „Jak  pomagać  dziecku  w  poznawaniu  świata”,  WSiP,  Warszawa,  1992 r.  str. 45.

M.Klimek, „Zajęcia  plastyczne  jako  forma  pracy  rewalidacyjnej  z  osobami  upośledzonymi  umysłowo  w  stopniu  umiarkowanym  i  znacznym”,  praca  magisterska,  WSP,  Olsztyn,  1998 r.

M.Piszczek, „Przewodnik  dla  nauczycieli  uczniów  upośledzonych  umysłowo  w  stopniu  znacznym  i  umiarkowanym”,  Centrum  Metodyczne  Pomocy  Psychologiczno-Pedagogicznej,  Warszawa,  2001 r.

F.J.O’regan,  “Jak  pracować  z  dziećmi  o  specjalnych  potrzebach  edukacyjnych”,  Wydawnictwo  K.E.Liber,  Warszawa,  2005 r.

R.Fleck-Bangert, “O  czym  mówią  rysunki  dzieci”,  Wydawnictwo  Jedność,  Kielce,  2001 r.

A.Franczyk, K.Krajewska,  „Zabawy  i  ćwiczenia  na  cały  rok”,  Oficyna  Wydawnicza  Impuls,  Kraków,  2005 r.

 

 

 

 

 


 

[1] H.Olechnowicz,  „Wyzwalanie aktywności dzieci głębiej upośledzonych umysłowo”,  Warszawa,  1994 r.  str. 335.

[2] W.Hajnicz,  „Dwupodmiotowość  i  dwuzadaniowość  sytuacji  edukacyjnych”,  WSiP,  Olsztyn,  1995 r.  str. 15.

[3] M.Kiela Turska,  „Jak  pomagać  dziecku  w  poznawaniu  świata”,  WSiP,  Warszawa,  1992 r.  str. 45.

[4] H.Olechnowicz,  „Wyzwalanie  aktywności  dzieci  głębiej  upośledzonych  umysłowo”,  Warszawa,  str. 343,344.

 

informacje wprowadziła J. Papiernik - administrator strony