"Mazury-mj dom, moja maa ojczyzna"

program edukacyjno-wychowawczy dla uczniw niepenosprawnych intelektualnie  w stopniu umiarkowanym lub znacznym

 

Program opracoway: Janina Papiernik, Elbieta Szymborska, Elbieta uk

                                             (nauczyciele Zespou Szk Specjalnych  Mrgowie)

Adresat: uczniowie zespou edukacyjno – terapeutycznego (mieszkacy  Domu Pomocy Spoecznej dla Dzieci i Modziey Niepenosprawnych w Mrgowie)

Osoby i instytucje wspierajce: nauczyciele Zespou Szk Specjalnych  w Mrgowie, Modzieowy Dom Kultury w Mrgowie, Dom Pomocy Spoecznej dla Dzieci i Modziey Niepenosprawnych w Mrgowie, Miejski Orodek Pomocy Spoecznej w Mrgowie.

 

Spis treci

 

Wstp

Cele oglne edukacji regionalnej w pracy z uczniem niepenosprawnym intelektualnie w stopniu umiarkowanym lub znacznym

Edukacja regionalna

1.Ja i moje najblisze otoczenie, dom, w ktrym mieszkam

2.Mrgowo moje miasto- moja maa ojczyzna

3.Wiedza o przyrodzie Mazur

4.Regionalne zwyczaje i obrzdy zwizane ze witami kocielnymi i porami roku

5.Kultura ludowa Ziemi Mazurskiej

6.Integracja ze wsplnot lokaln

Spis literatury

Ewaluacja

Aneksy

1.Mazurski strj ludowy

2.Przykady ornamentw i wzornictwa regionu mazurskiego

3.Ukady taneczne (opis)

4.Przypiewki mazurskie

5.Opis wybranych zwyczajw i obrzdw zwizanych ze witami, porami roku

 

 

Wstp

 Do gry

 

„Najwaniejsze jest, by gdzie istniao to,

czym si yo. I zwyczaje i obrzdy.

I dom peen wspomnie.”

                                A.Saint-Exupery

 

Rok 2005 rokiem Krzysztofa Celestyna Mrongowiusza

 – patrona miasta Mrgowa

 

         Bogata tradycja ziemi mazurskiej, odchodzi ju w zapomnienie. To, co odrniao ten region od innych, tkwi ju w pamici nielicznych.

         W pracy z uczniem niepenosprawnym umysowo w stopniu umiarkowanym lub znacznym nie moe zabrakn treci zwizanych z edukacj regionaln.

         Niniejszy program ukierunkowujcy dziaania nauczycieli w myl zasady: od tego, co najblisze, do tego, co dalsze, pozwala ksztatowa u ucznia wiadomo tego, kim jest, gdzie mieszka i skd pochodzi. Pomaga w rozwijaniu autonomii ucznia niepenosprawnego, postrzegania siebie jako niezalenej osoby. Ponadto przyblia mu tematyk dotyczc jego najbliszego otoczenia, miasta, w ktrym mieszka - Mrgowa, regionu i folkloru mazurskiego. Angauje ucznia, na miar jego indywidualnych moliwoci, w funkcjonowanie rodowiska, w ktrym przebywa.

         Program „Mazury – mj dom, moja maa ojczyzna” jest przeznaczony do pracy z uczniami upoledzonymi umysowo w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej (I i II etap edukacyjny). Jest programem otwartym, moliwym do realizacji bez wzgldu na czas rozpoczcia uczestnictwa w nim.

W zwizku ze specyfik ksztacenia uczniw niepenosprawnych intelektualnie, ktra polega na nauczaniu i wychowaniu caociowym, zawarte w programie treci realizowane bd na nastpujcych przedmiotach: funkcjonowaniu w rodowisku, plastyce, technice i muzyce z rytmik. Uwzgldniane s specyficzne metody, formy pracy i potrzeby edukacyjne tych uczniw.

Niniejszy program edukacji regionalnej koreluje ze standardami oceny jakoci pracy placwek ksztacenia specjalnego (obszar IV.2), dotyczcych pracy wychowawczej i profilaktyki.

         Proponowana tematyka programu opracowana zostaa w oparciu o treci zawarte w „Podstawie programowej ksztacenia oglnego dla uczniw z upoledzeniem umysowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkoach podstawowych i gimnazjach”[1] oraz w „Programie wychowania i nauczania dzieci i modziey upoledzonych umysowo w stopniu umiarkowanym i znacznym”[2].

Realizacja zamierze zwizanych z edukacj regionaln sprzyja:

1.poznaniu przez ucznia najbliszego otoczenia i specyfiki regionu oraz rozbudzaniu w nim poczucia przynalenoci do spoecznoci lokalnej

2.umoliwianiu uczniowi poznawania rodowiska przyrodniczego, budzeniu w nim zainteresowania otaczajc przyrod

3.przyblianiu uczniowi tradycji, obyczajw folkloru regionu mazurskiego w rnych jego przejawach

4.umoliwianiu uczniowi udziau w rnych wydarzeniach kulturalnych i nawizywania kontaktw ze spoecznoci lokaln

5.rozwojowi postaw patriotycznych zwizanych z tosamoci kultury regionalnej jako jednego z elementw, ktry ma wpyw na budzenie wiadomoci narodowej ucznia

Treci niniejszego programu mog by realizowane i modyfikowane przez nauczycieli wg potrzeb i zdolnoci psychofizycznych uczniw. Zostay one tak dobrane, aby pobudzay ucznia do mylenia, obserwowania i dziaania. Umoliwiaj bezporednie dowiadczanie, przeywanie i odkrywanie na miar jego indywidualnych moliwoci, co prowadzi do rozwijania emocjonalnego stosunku do tego, co jest poznawane (regionu mazurskiego, jego folkloru).

Zakres treci programu uwzgldnia rwnie moliwoci, jakie stwarza rodowisko spoeczno-kulturowe ucznia oraz baza materialno-dydaktyczna szkoy.

         Program „Mazury – mj dom, moja maa ojczyzna” zawiera: cele oglne edukacji regionalnej, treci programowe, przewidywane osignicia uczniw w zakresie wiedzy i umiejtnoci, sposoby i metody realizacji programu, sposb przeprowadzenia ewaluacji programu, spis literatury uytecznej do realizacji programu edukacji regionalnej.

Do programu doczone zostay rnorodne materiay powicone mazurskiemu folklorowi. Stanowi one zbir cennych pomocy, ktre mog by wykorzystywane w pracy z uczniem. Zawieraj one m.in. opisy prostych ukadw tanecznych, zwyczajw i obrzdw zwizanych ze witami, porami roku; przypiewki i zabawy mazurskie; wzory ornamentw, strojw charakterystycznych dla regionu mazurskiego.

Program ten jest drogowskazem – podpowiedzi do poszukiwania tematw, obserwacji ycia i form ich realizacji.

 

Cele oglne edukacji regionalnej w pracy

z uczniem niepenosprawnym intelektualnie w stopniu umiarkowanym i znacznym

 Do gry

1. Poznawanie najbliszego otoczenia i specyfiki regionu oraz rozbudzanie poczucia przynalenoci do spoecznoci lokalnej.

2. Umoliwianie poznawania rodowiska przyrodniczego, budzenie zainteresowania otaczajc przyrod.

 3. Przyblianie tradycji, obyczajw folkloru regionu mazurskiego w rnych jego przejawach.

 4. Umoliwianie uczniowi udziau w rnych wydarzeniach kulturalnych i nawizywania kontaktw ze spoecznoci lokaln.

5. Rozwj postaw patriotycznych zwizanych z tosamoci kultury regionalnej jako jednego z elementw, ktry ma wpyw na budzenie wiadomoci narodowej.

Edukacja regionalna

 1. Haso programowe: Ja i moje najblisze otoczenie, dom, w ktrym mieszkam

  Do gry

Tematyka

-       Znajomo wasnego imienia, nazwiska, adresu. Prby okrelania samego siebie (np. wygld, cechy charakteru).

-       Znajomo imion, nazwisk, zawodw pracownikw DPS-u, szkoy.

-       Udzia w uroczystociach z udziaem osb z najbliszego otoczenia.

 Procedury osigania celw w zakresie w/w tematyki

-       prace plastyczne; wykonywanie autoportretw, portretw osb najbliszych, kolorowanie ilustracji przedstawiajcych ludzi w rnych zawodach

-       wypowiedzi na temat wasnej osoby i osb z najbliszego otoczenia

-       wykonywanie zdj, ogldanie wasnych zdj i osb najbliszych; organizowanie wystaw fotografii

-       udzia w uroczystociach: Dzie Pracownika Domu Pomocy Spoecznej, Andrzejki, Mikoajki , Wigilia

-        wykonywanie upominkw okolicznociowych dla osb najbliszych

Przewidywane osignicia ucznia

Ucze  potrafi:

·        poda swoje imi i nazwisko

·        poda adres zamieszkania (miejscowo, ulic, nazw domu- DPS)

·        wskaza siebie w lustrze, na zdjciu

·        identyfikowa siebie na tle zespou klasowego

·        poda imiona swoich opiekunw, nauczycieli, kolegw i koleanek ze szkoy i DPS-u

·        nazwa zawody pracownikw DPS, szkoy

·        opowiedzie o zwyczajach zwizanych z yciem codziennym i uroczystociach w DPS

 2. Haso programowe: Mrgowo moje miasto – moja maa ojczyzna -elementarna wiedza o geografii, historii, gwne symbole

  Do gry

Tematyka

-       Geograficzne pooenie Mrgowa, regionu mazurskiego.

-       Herb Mrgowa (symbolika i kolorystyka).

-       Legenda, patron Mrgowa – K. C. Mrongowiusz.

-       Najwaniejsze obiekty Mrgowa.

 Procedury osigania celw w zakresie w/w tematyki

-       ogldanie mapy Polski, zaznaczanie na niej regionu Mazur i miejscowoci Mrgowo

-       ogldanie planu miasta Mrgowo oraz folderw, albumw, filmw, zdj, pocztwek przedstawiajcych Mrgowo

-       wycieczki do najwaniejszych miejsc w Mrgowie (Ratusz, Urzd Miasta, Amfiteatr, CKiT, Stra Poarna, Policja, MDK, Biblioteka Miejska, Muzeum Ziemi Mrgowskiej, zabytki), systematyczne nanoszenie nazw odwiedzanych miejsc na plan miasta

-       ogldanie mrgowskich czasopism - wycieczka do redakcji wybranej gazety

-       wycieczka pod pomnik K.C. Mrongowiusza

-       wycieczka do Biblioteki Szkolnej – ogldanie zgromadzonych zbiorw powiconych patronowi miasta Mrgowa

-       prace plastyczne z wykorzystaniem rnorodnych technik, organizowanie wystaw prac plastycznych zwizanych z miastem Mrgowem, jego herbem i legend

-       zapoznanie z legend miasta Mrgowa, herbem (wyjanienie symboli)

-       ogldanie wystawy w Muzeum Ziemi Mrgowskiej („Mrgowo w Pradziejach”)

-       spotkanie z przedstawicielem wadzy lokalnej

 Przewidywane osignicia ucznia

Ucze  potrafi :

·        zlokalizowa Mrgowo, region Mazur na mapie Polski

·        wskaza na planie miasta: DPS, jezioro Czos

·        wskaza herb Mrgowa

·        nazwa; wskaza patrona miasta

·        nazwa; wskaza kilka najwaniejszych obiektw Mrgowa

·        uoy ukadank obrazkow, historyjk obrazkow wg prawidowej kolejnoci zwizan z legend o Mrgowie

 

3. Haso programowe: Wiedza o przyrodzie Mazur

  Do gry

Tematyka

-       Ekosystemy charakterystyczne dla regionu (ka, las, jezioro).

-       Popularne roliny, zwierzta, ptaki wystpujce w regionie Mazur.

-       Gatunki chronione rolin, zwierzt, ptakw.

 

Procedury osigania celw w zakresie w/w tematyki

-       ogldanie filmw, folderw, ksiek o tematyce przyrodniczej Mazur

-       wycieczki i spacery przyrodnicze w rnych porach roku

-       wycieczki krajoznawcze

-       ogldanie wystawy przyrodniczej w Muzeum Ziemi Mrgowskiej

-       wycieczka do Zakadu Rybackiego w Mrgowie - ogldanie wylgarni i hodowli ryb

-       organizowanie w sali lekcyjnej tematycznych kcikw przyrodniczych

-       suchanie bajek, opowiada, wierszy o przyrodzie Mazur

-       wykonywanie prac plastycznych zwizanych z przyrod Mazur

-       organizowanie wystaw i prezentowanie prac plastycznych uczniw na terenie szkoy i poza ni (biblioteki, domy kultury, wietlice, itp.)

 

Przewidywane osignicia ucznia

Ucze potrafi:

·        wymieni nazwy pr roku; wymieni lub wskaza co najmniej jedn cech charakterystyczn aktualnej pory roku

·        nazwa; wskaza kilka zwierzt, ptakw charakterystycznych dla regionu mazurskiego

·        nazwa; wskaza kilka elementw charakterystycznych dla ekosystemw: ki, lasu, jeziora

·        nazwa; wskaza kilka rolin charakterystycznych dla regionu mazurskiego

 

 4. Haso programowe: Regionalne zwyczaje i obrzdy zwizane ze witami kocielnymi i porami roku

  Do gry

Tematyka

-       Okres Boego Narodzenia

-       Wielkanoc

-       Powitanie wiosny

-       Sobtka

-       Andrzejki

Procedury osigania celw w zakresie w/w tematyki

-       prace plastyczne zainspirowane mazurskimi zwyczajami boonarodzeniowymi np. adwentowe wianki z choiny, ozdoby choinkowe

-       udzia w szkolnej wystawie ozdb choinkowych, dekoracji wielkanocnych zainspirowanych mazurskimi motywami; wystawa prac w Bibliotece Pedagogicznej w Mrgowie

-       prace plastyczne zainspirowane regionalnymi zwyczajami wielkanocnymi np. palmy wielkanocne, mazurskie pisanki

-       uroczystoci szkolne zwizane ze witami kocielnymi: „Wigilijne koldowanie”, „Wielkanocne zwyczaje”

-       uroczystoci kultywujce mazurskie obrzdy i zwyczaje zwizane z porami roku:

„Powitanie wiosny” – topienie kuky „Zimy”

„Sobtka” – zabawy przy ognisku, puszczanie wiankw na wod

„Andrzejki” – mazurskie wrby np. lanie wosku, figurki z ciasta „nowolatkowego”, puszczanie drewienek na wod

-       inscenizacje zwizanych ze witami kocielnymi i porami roku zwyczajw, obrzdw mazurskich

Przewidywane osignicia ucznia

Ucze potrafi:

·        nazwa; wskaza przynajmniej jedn charakterystyczn potraw wigilijn, wielkanocn

·        wymieni nazwy; wskaza na ilustracjach pory roku w odpowiedniej kolejnoci

·        wykona stosownie do obchodzonych wit i uroczystoci prace plastyczne: ozdob choinkow, pisank, wianek

·        nazwa; wskaza na ilustracji co najmniej jeden zwyczaj mazurski zwizany ze witami kocielnymi, porami roku

·        uczestniczy na miar indywidualnych moliwoci w organizowanych uroczystociach zwizanych ze witami kocielnymi; porami roku: Boe Narodzenie, Andrzejki, Wielkanoc, Sobtka – kultywujcych mazurskie zwyczaje i obrzdy

5. Haso programowe: Kultura ludowa Ziemi Mazurskiej

 Do gry

Tematyka

-       Mazurski folklor sowny, muzyczny i taneczny.

-       Charakterystyczne cechy mazurskiego stroju ludowego.

-       Wzory, ornamenty, sztuka zdobnicza charakterystyczna dla regionu mazurskiego.

-       Wystrj wntrz, przedmioty codziennego uytku zwizane z regionem Mazur.

 

Procedury osigania celw w zakresie w/w tematyki

-       prezentowanie mazurskich legend, gadek, przypowieci, poda zwizanych z wybranymi obyczajami i tradycjami

-       suchanie fragmentw wierszy M. Kajki opisujcych przyrod Mazur

-       zapoznanie z niektrymi przysowiami ludowymi nawizujcymi do poszczeglnych pr roku

-       nauka prostych ukadw tanecznych; „Szewc”, „Puszczany”,
 „Walc z ukanianiem”

-       mazurskie wyliczanki, koldy, przypiewki, zabawy ze piewem np. „Jak jaglin depta mam”, „Zajczek”, „Zabawa w lisa”

-       zapoznanie z wygldem mazurskiego stroju ludowego (kolorystyka, hafty, charakterystyczne elementy stroju damskiego: czepek, chusta, fartuch, korale; stroju mskiego: czapka, kamizelka, pas ozdobny)

-       prace plastyczne z wykorzystaniem wzorw i ornamentw zwizanych z regionem Mazur np. mazurskie kafle, hafty, pisanki, rzebki adwentowe

-       ogldanie wystawy w Muzeum Ziemi Mrgowskiej powiconej tematyce mazurskiej sztuki ludowej

-       wycieczka do miejscowoci Sdry – zwiedzanie chaty mazurskiej

-       spotkanie z twrcami ludowymi: rzebiarzem, twrc mazurskich pisanek

-       ogldanie wystpw zespou ludowego „Kawaek Mrgowa” dziaajcego przy Modzieowym Domu Kultury w Mrgowie

-       udzia uczniw w zajciach warsztatw rkodziea dziaajcego w Modzieowym Domu Kultury w Mrgowie

-       organizowanie w sali lekcyjnej gazetki na temat mazurskiej sztuki ludowej (strj ludowy, wystrj wntrza, narzdzia i przedmioty codziennego uytku)

-       ogldanie wystaw, wystpw zespow podczas „Mrgowskich Dni Kultury” eksponujcych sztuk ludow okolicznych miejscowoci

 

Przewidywane osignicia ucznia

Ucze potrafi:

·        wykona prace plastyczne z wykorzystaniem mazurskich wzorw i ornamentw

·        nazwa; wskaza kilka elementw charakterystycznych dla mazurskiego stroju ludowego

·        wykona prace plastyczne zainspirowane legendami, przypowieciami, przysowiami ludowymi

·        zataczy fragmenty reprezentatywnych dla regionu tacw, ilustrowa ruchem wybrane zabawy ludowe ze piewem na miar indywidualnych moliwoci ruchowych

·        nazwa; wskaza kilka narzdzi, materiaw wykorzystywanych przez twrcw ludowych

·        nazwa; wskaza kilka charakterystycznych dla regionu mazurskiego wystrojw wntrz, przedmiotw codziennego uytku 

6. Haso programowe: Integracja ze wsplnot lokaln

  Do gry

Tematyka

-       Wsppraca z: Modzieowym Domem Kultury, Centrum Kultury i Turystyki, Miejskim Orodkiem Pomocy Spoecznej, Domem Pomocy Spoecznej, Bibliotek Pedagogiczn, Muzeum Ziemi Mrgowskiej, szkoami powiatu mrgowskiego.

 

Procedury osigania celw uczniw zakresie w/w tematyki

-       udzia uczniw w zajciach warsztatowych (warsztaty rkodziea ludowego, taniec ludowy) w MDK

-       ogldanie wystpw Grupy Teatralnej Seniorw dziaajcej przy MOPS w Mrgowie

-       spotkania okolicznociowe z czonkami Grupy Teatralnej Seniorw /MOPS w Mrgowie/

-       organizowanie wystaw prac plastycznych uczniw w Bibliotece Pedagogicznej w Mrgowie

-       ogldanie prezentowanych wystaw w Muzeum Ziemi Mrgowskiej

-       wsplne uroczystoci z mieszkacami DPS w Mrgowie

-       prezentacja programw artystycznych podczas imprez charytatywnych organizowanych przez MDK w Mrgowie

-       spotkania integracyjne z uczniami innych szk; ogldanie wystpw, wsplne zabawy

 

Przewidywane osignicia ucznia

Ucze potrafi:

·        uczestniczy w spotkaniach integracyjnych, wsplnie organizowanych uroczystociach (na miar indywidualnych moliwoci)

·        podejmowa interakcj komunikacyjn z innymi osobami

·        podejmowa wsplne dziaania z innymi osobami

·        waciwie zachowywa si podczas pobytu w muzeum i innych miejscach publicznych

·        prezentowa swoje umiejtnoci artystyczne podczas uroczystoci
(na miar indywidualnych moliwoci)

Spis literatury uytecznej do realizacji programu edukacji regionalnej

  Do gry

 

1.     M. Belkowska Polskie legendy i klechdy, Wydawnictwo Wilga, Warszawa 2001

2.     W.Gbik Pieni ludowe Mazur i Warmii, Wydzia Kultury Wojewdzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1956

3.     M. Kajka Wybr wierszy, Czytelnik, Warszawa 1954

4.     W. Ktrzyski O Mazurach, Wydawnictwo Poznaskie, Olsztyn 1968

5.     B. Kunierski (red.) Warmiacy i Mazurzy. ycie codzienne ludnoci wiejskiej w poowie XIX wieku, Towarzystwo Przyjaci Olsztyna 2002

6.     E. Pirkowska Program edukacji regionalnej. Maa ojczyzna, Stowarzyszenie na rzecz Ekorozwoju” Agro-Group”, Biaystok 2003

7.     G. Potocka, L. Nowak Projekty edukacyjne. Poradnik dla nauczycieli, Oficyna Naukowa Nauczycieli, Warszawa 2003

8.     Grayna Sienkiewicz (red.) Z dziejw Mrgowa i okolic, Muzeum Warmii i Mazur, Olsztyn 1989

9.     E. Sukiertowa - Biedrawina Legendy mazurskie, Warszawa 1923

10. A. Szyfer Zwyczaje, obrzdy i wierzenia Mazurw i Warmiakw, Olsztyn 1968

11. F. Plit Warmia, Mazury, Podlasie, WSiP, Warszawa 1979

12. M.Wakowicz Na tropach Smtka, Krakw 1988

13. Podstawa Programowa ksztacenia oglnego dla uczniw z upoledzeniem umysowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkoach podstawowych i gimnazjach, MEN, Warszawa 2005

14. Program wychowania i nauczania dzieci i modziey upoledzonych w stopniu umiarkowanym i znacznym, MEN, Warszawa 1997

15. www.interklasa.pl

 

Ewaluacja

  Do gry

1.     Ewaluacja programu „Mazury- mj dom, moja maa ojczyzna” bdzie dokonana po pierwszym roku, nastpnie po upywie kolejnego roku pracy z programem, z systematycznym nanoszeniem poprawek.

2.     Uwzgldnione zostan opinie opiekunw, nauczycieli i uczniw.

 

 


 

[1] Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 13 stycznia 2005r.

[2]„Program wychowania i nauczania dzieci i modziey upoledzonych umysowo w stopniu umiarkowanym i znacznym” MEN, Warszawa 1997r.

 

informacje wprowadzia J. Papiernik - administrator strony